Psikiyatri ve Psikoterapi

Psikiyatri ve psikoterapi hakkında her şey...

Üye Giriş Formu

Demans

Kullanıcı Oyu: 5 / 5

Yıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkin
 

Demans Nedir?

Demans (bunama), entelektüel yetenekleri silen, bilişsel, davranışsal ve işlevsel gerilemeye yol açan, mesle­ki ve sosyal alanda kayıplarla giden ilerleyici bir sendromdur.

Gerçekte bilgileri değerlendirme hızında yavaşla­ma, ilerleyen yaşla beraber ortaya çıkan normal bir bilişsel de­ğişikliktir. Ama bu durum ne hızla ilerler, ne de önemli oran­da yeti yitimine neden olur. Demans sendromları belirgin dü­zeyde bir yeti yitimine neden olur ve hiçbir zaman yaşlılığın normal gidişine ait bir durum değildir.

Ülkemizde de giderek artmakta olan yaşlı nüfusa bağlı olarak demans ilgi odağı olamaya başlamıştır. Demansın bilişsel ve davranışsal belirtilerine yönelik olarak piyasaya çıkan yeni ilaçlar, hem hekimlerimi­ze, hem de hasta ve yakınlarına ümit vermektedir.

Demans toplumsal açıdan birçok götürüsü olan bir rahatsızlıktır. Özellikle davranışsal belir­tilerin orta-ileri evrelerde ortaya çıkması ile hastalar sürekli bakıma gereksinim duyarlar. Bakım vermekte olan akrabalar ciddi bir psikolojik yük altına girmektedirler.

Demansın nedeni nedir?

Demans sendromları çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilirler. Bu dejeneratif bir süreç olabildiği gibi, herhangi bir genel tıbbi durumdan, damarsal patolojilerden, tümörlerden, madde kullanımından ya da bu nedenlerden bir ya da birkaçı­nın birlikteliğinden de ortaya çıkabilir.

Demansın belirtileri nelerdir?

Demansta bellek bozukluğunun varlığı bir ön şarttır. Bellekle ilgili sorunlar nedeniyle o kişi yapılan konuşmaları hatırlamayabilir, biraz zaman geçin­ce aklına yazdığını sandığı yeni öğrenilen bir ismi, telefon nu­marasını hatırlayamayabilir. Hastalık ilerledikçe geçmişte öğrenilen bilgiler de yavaş yavaş kaybolmaya başlar. Bununla birlikte aşağıdaki bilişsel sorunlardan en az biri de bellek bozukluğuna eşlik etmelidir.

-Dil işlevlerinde sorun (Afazi): Örneğin arzulanan kelimenin bulunamaması tipik bir sorundur

-Frontal (Ön beyin bölgesi) yürütücü işlevlerde sorun: Bu işlevler insanın toplumsal yaşamını sürdürebilmesi için en gerekli olanlarıdır. Bu işlevlerdeki bozulma hasta ya­kınlarına garip gelen, bir türlü kabullenemedikleri davranışla­rın ortaya çıkmasına yol açabilir. Bu yetenekler şunlardır: Yar­gılama, soyutlama, neden-sonuç ilişkisi kurabilme, uygunsuz dürtüleri bastırabilme, organize edebilme, sıraya koyabilme vb.

Bir hastanın nedensiz olarak saçma, mantıksız davranışlar sergilemesi, uygunsuz davranışların ortaya çıkması, olaylar arasında bağlantı kuramaması bu işlevlerdeki bozukluğa işa­ret etmektedir.

-İnce ve karmaşık motor hareketlerde kusur olması (Apraksi): Kolaylıkla yapılabilen bir hare­keti (diş fırçalama, saç tarama) istendiğinde yapamama ya da taklit edememe ya da belli bir amaca yönelik seri halde yapılması gereken hareketlerin sırasını ka­rıştırma. Bu beceri eksiklikleri, Alzheimer hastalığında sıklıkla karşımıza çıkabilir.

-Duyusal uyaranları tanıma yeteneğinin kaybolması (Agnozi): Duyusal sistemin normal olmasına karşın, duyusal uyaranları tanıma yeteneğinin kaybolmasıdır. Görsel agnozi, bir nesnenin ne olduğunu ya da nasıl çalıştığını kendi­sine yalnızca görsel yolla sorulduğunda bilememektir. Kişi so­rulara nesneye dokunduğu taktirde yanıt verebilir. Uzamsal ag­nozi ise, bildiği mekanlarda bile yolunu kaybetmedir. Erken ev­rede eve giden sokakları karıştıran bir hasta, hastalık ilerledik­çe evdeki odaları da karıştırabilecektir.

-Dikkat ve konsantrasyon bozukluğu: Demansta bir çok yeni uyaranı fark etmek ve bunlardan en gerekli olanlarını seçip odaklanmak bozulmuştur.

Bu bilişsel sorunlar mesleki ya da toplumsal işlevsellikte belirgin bir bozukluğa neden olur ve önceki işlevsellik düze­yinde belirgin bir azalma olur. Sürekli bir bilişsel gerileme gö­rülür.

Demans ne sıklıkta ve kimlerde görülür?

Yaş ilerledikçe yükselen bir görülme sıklığına sahip demans 65 yaş üstü nüfusta % 4, 85 yaş üstü nüfusta ise % 40 oranında görülmektedir. Alzheimer tipi demans, tüm demansların yaklaşık üçte ikisinden sorumludur. Vasküler demans ise % 15-20’sini oluşturarak ikinci en sık görülen alt tiptir. Tüm dünyada demans subtiplerinin sıklığı benzerlik göstermektedir ve toplumun bütün gruplarını etkiler ve sosyal sınıf, cinsiyet, etnik grup ya da coğrafi bölge ile bir ilgisi bulunmamaktadır.

demans_sikligi

VD: Vasküler demans

Diğer Demanslar: Lewy cisimciği demansı, Pick hastalığı ve frontotemporal demanslar, NPH, Alkolik demansı, HIV demnsı, Parkinson hast. demansı

Demans için risk faktörleri nelerdir?

Yaş en güçlü risk faktörüdür. Yaştan sonra ailede Alzheimer tipi demans öyküsü bulunması çok önemli bir risk faktörüdür.

Demans teşhisi nasıl konur?

Demans teşhisi, hastanın iyi bir mental ve fiziksel muayenesi ve yakın bir akraba ya da arkadaşından kişinin geçmişi ile ilgili bilgi alınması sonrasında muayene eden doktorun deneyimini ve diğer verileri (MR, BT görüntüleri, Nöropsikolojik testler) kullanarak koyduğu klinik bir tanıdır. Demans tanısı konduktan sonra da hangi tip demans olduğunun ayırıcı tanısının yapılması hem hastalığın gidişi hem de tedavisi açısından önem taşımaktadır.

Demansın tedavisi nasıl yapılır?

Demansların tedavisi veya tedaviye cevabı demansın hangi tip olduğuna bağlı olarak farklılıklar göstermektedir. Şu an için demansların kesin bir tedavisi yoktur. Ancak bazı nedenlere bağlı (B12 vitamin eksikliği, Tiroit hormon bozukluğu gibi) ortaya çıkan demaslarda eksik olanın yerine konulması ile kesin tedavi mümkündür. Bu hastaların tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar hem hastalığın seyrini yavaşlatabilmekte hem de bazı belirtilerin kısmen veya tamamen ortadan kalkmasına yardımcı olmaktadır. Bundan dolayı tüm demaslı hastaların bir psikiyatri veya nöroloji doktorunun takip ve tedavisinde olmaları hem hastalığın seyri açısından hem de hastaya bakım verenlerin yükünün azaltılması bakımından önemlidir.

 

Kaynaklar:

1- Yazgan Ç. Demans, Psikiyatri Temel Kitabı, Köroğlu E. Güleç C.(Editörler), 2. Baskı, Ankara: HYB, 2007; 123-145

2- Karan M.A. Işık A.T. Yaşlanan Toplumumuz İçin Damasın Önemi, Alzheimer Hastalığı, Geriatri Pratiğinde Demas Sendromu, Editör: Işık A.T. Tanrıdağ O., Som Kitam, 2009, 1. basım, 55-92

Yorumlar  

#1 güzel 21-09-2013 17:24
gayet başarılı buldum
Alıntı

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

BİLGİLENDİRME

Bu site ruh sağlığı alanında insanlarımızı bilgilendirmek, eğitmek ve yardımcı olmak amacı ile hazırlanmıştır. Bu sitede size verilen bilgiler sizi tedavi amacına yönelik değildir. Bir sorununuz varsa öncelikle ruh sağlığı alanında çalışan uzman bir kişiye başvurmanızı öneririz.

HAVA DURUMU

Ziyaretçi Sayısı

01.11.2009 tarihinden itibaren gelen ziyaretçi sayısı
1208477
BugünBugün190
DünDün371
Bu HaftaBu Hafta144
Bu AyBu Ay7206
ToplamToplam1208477
Çevrimiçi Ziyaretçi: 4